Kosztowności w dworach szlacheckich. List wtóry do Nowego Świata

„40 ducats of Sigismund III Vasa from 1621” autorstwa nieznany - Image taken by User:Mathiasrex Maciej Szczepańczyk. Licencja CC BY 3.0 na podstawie Wikimedia Commons
Pytałeś mnie Waszmość, jakie to sprzęta wchodzą w skład domostw szlacheckich. Na podstawie opisu samego mojego dworu byłby to obraz zaciemniony i z jednego źródła tylko widziany, tedy przejrzałem rejestry, spisy dóbr i inne inwentarze, znajdujące w księgozbiorach i bibliotekach, coby przedstawić obraz szerszy i bardziej rozległy dotyczący dóbr większej ilości, co też i czynię.
Regestr tak pieniędzy, jak i inszych splendorów i inwentarza teraźniejszego, rzeczy pozostałych, koni jako i rynsztunku był i jest jedną z najistotniejszych rzeczy czynionych po śmierci. Dzięki tymże spisom tabele dwie sporządziłem, które światło rzucają na to, jakie dworskie mobilia znaleźć można, a oparte są one na aż na dwustu spisach pośmiertnych! W spisie wymienia się takie ruchomości jak: pieniądze i klejnoty, odzież, broń białą zwykłą i paradną oraz broń palną, miedź, cynę, srebra, księgi (Biblie, thesaurusy, retoryki, polemiki i dialektiki, historie i romanse, statuty, atlasy itp.), kałamarze, obrazy, statki drewniane (stoły, krzesła, szafy, skrzynie), sprzęty domowe i tkaniny ozdobne, rzędy i siedzenia, a także różnorakie pojazdy (np. sanie i powozy). Spisy nierzadko zajmują kilkanaście stronic i nawet 1000 przedmiotów!
Gotówka w spisach wymieniana jest oczywiście jako pierwsza i najistotniejsza, jednak bywa z nią różnie. Jeśli szlachcic rozrzutny, nierzadko okazywało się, że po śmierci zostawało jej małowiele, bądź i odwrotnie, na mazurskim dworku chciwca można znaleźć całe szkatułki złota.
Klejnoty. najsampierw spisywano kamienie diamentowe oprawione w złocie, potem w srebrze, wreszcie rubiny w złocie. Do klejnotów zaliczano również: kanaki, łańcuszki, manele, pierścienie, obrączki, sztuki i sztuczki diamentowe, krzyżyki, łańcuchy, brosze różnej wielkości, bransolety, a także guzy i guziki rożnej wielkości (te wymieniane są przy ubiorach bądź osobno, w kompletach od sześciu sztuk dla kontuszy i od kilkunastu do dwudziestu kilku dla żupanów. Zegary, pozytywy również, znajduje się często w tej kategorii. Na ten przykład:

  1. Guzy złote w gruszkę robionych, z niebieskim i białym smelcem, w tym sześć w rubinach.
  2. Serce w złocie, w którym jeden diament, nad nim rubinków cztery u spodu, a pereł wiszących trzy.
  3. Wstęga złota rubinowa, przy której duszyczka wisząca w rubinów dziewięć.
  4. Igielniczka srebrna do szpilek, filigranową robotą wykonana.
  5. Wieloryb koralowy na łańcuszku złotym.
  6. Balsamiczka na kształt zegarka, granacikami sadzona.
  7. Flakonik srebrny na wonności zdobiony rubinkami.
  8. Zegarek stołowy bijący z excytarzami, wysoki na kształt wieżyczki.
  9. Pektoralik srebrny, acz niebijący.
  10. Okręt złocisty pod żaglem białym i wietrznikiem, na którym herb wybity.

Tkaniny ozdobne

Obicia składają się z bretów (mocowanych pionowo na ścianach pasów tkaniny, utrzymanych w jednolitym kolorze bądź naprzemiennie; wzorzyste np. w kwiaty czerwone, w pasy zielone żółte i czerwone, atłaskowe w cienie, jedwabne białe w paski różne itp.). Obok nich spisywano kobierce i szpalery na ścianę (np. z historią Aswersusa króla). Niekiedy wpisywano całe łoża jak np. „Łoże kasztelana na francuską modłę z wyposażeniem, z kosztownych tkanin pawilon, w nim adamaszkowy karmazynowy wielki, frendzla wkoło karmazynowa, jedwabna sama oraz trzy poszewki atłasowe haftowane złotem karmazynowe, poza tym trzy rąbkowe, także haftowane złotem, kołdra do niego z płotkiem pomarańczowa”,

Zastawy stołowe etc. 

Gama utensyliów kuchennych i gospodarczych jest wielce szeroka, jak i materiały, z których są one wykonane – na przeciętnym dworze jada się z cyny, a popija ze sreber. Większość sprzętów kuchennych wykonywana jest ze srebra, cyny, mosiądzu, miedzi czy wreszcie żelaza (jednak tych nie wymienia się wcale w spisach, gdyż wartość jest ich małowielka). Najistotniejsze dobra to te cynowe i srebrne, choć i zdarzają się złote spisywane są osobno: jako pierwsze – wyposażenie domostwa i służące właścicielom, dopiero potem spisuje się te pacholcze. Zatem w kuchni pośród naczyń przeznaczonych do przygotowania potraw i prania odzieży znaleźć można: misy większe i mniejsze, półmiski, tace i talerze, dzbany i puchary, czary, rostruchany i rostruchaniki, puchary i puchareczki, czary do wódki, kubki, kufle, durszlaki, brytfanny, fajerki do podgrzewania potraw podawanych na stół, konwie, panewaki, patele, garnce z uchami żelaznymi do gotowania straw, blachy do ciast, kociołki od szat, flasze (szklane, ceramiczne lub z porcelany), lichtarze, słoje i wanienki do masła, kociołki, moździerze i żelazko do suszenia białych chust, puzdra z talerzami czy szklanicami w kompletach po sześć sztuk, miednice do rąk mycia oraz drobne sztućce, solniczki. Na ten przykład:

  1. Puchar złocisty 4 rubinami przyozdobion.
  2. Miednica gładką robotą do golenia.
  3. Wanienka o uchach dwu z przegrodami blaszanymi do szkła mycia.
  4. Dzbanuszek pstrozłocisty z cherubinami miast ucha z rubinem pośrodku.
  5. Puszka do tabaki w kształcie serca z sentencją zatartą.
  6. Czarka suto złocista, po wierzchu wpół złocista, w kwiaty bita, miast uszu cherubinki mająca.
  7. Lichtarz mosiężny z tuzinem essów.
  8. Flasze szklane rysowane ze szrobami szklanymi.
  9. Puzdro czworokątne z flaszami , za karafki służącymi.
  10. Flasze srebrne w serca zdobione, pstrocłociste.

Bronie i odzież paradne. 

Tych moc opisana jest w innych źródłach, choćby w dziele Dzikie Pola, tedy je przemilczę.

Prześlij komentarz

MKRdezign

{facebook#gitgames} {twitter#gitgames} {google-plus#GitgamesBlogspotRPG}

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *

Obsługiwane przez usługę Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget